درس گفتار

نشاط اجتماعی

نشاط اجتماعی

بی‌تردید از این ویژگی اجتماعی و تأکید بر ارتقاء آن، براساس یک ساختار هدفمند، بالنده و مستمر می‌توان به‌عنوان یک ابزار و رویکرد کارا و مهم ، در ارتقاء هرچه بیشتر سطح زندگی در محلات مورد هدف بازآفرینی و یا ناکارآمد توجه نمود.گرچه این یک راه‌حل اجتماعی است، اما می‌توان انتظار داشت که نهایتاً با آثار اقتصادی و کالبدی همراه شود.

برای این کار باید به جزییات نشاط اجتماعی و راه‌های کاربست آن در قالب فعالیت‌ها و اقدامات مناسب اجتماعی، با توجه به شرایط جمعیت ساکن و محلی و شناخت سایر شرایط محیطی توجه نمود.

از آنجا که نشاط اجتماعی یک پدیده نوظهور و مبتنی برخواست یک گروه از کنشگران اجتماعی نیست،
به آن باید با جلب توجه جامعه محلی به کارآمدی آن و همچنین نقش مکمل سایر کنشگران در یک فرایند دائمی هدف ـ مسئولیت ـ همکاری ـ ارزیابی ـ پاسخگویی و بهبود و یا ارتقاء سطح اقدامات پرداخت، ساختار مدیریت این مجموعه با تصمیمات اشتراکی و اقدامات با همکاری یک یا چند گروه اتفاق می‌افتد.

برای آگاهی از گسترده بودن و درعین‌حال سهل و ممتنع بودن آن ابتدا به تعریف‌های مرتبط خواهیم پرداخت.

جالب است که تعریف نشاط اجتماعی در فرهنگ دهخدا به معنی خوشی و شادمانی و در سایر فرهنگ‌ها نیز به مواردی چون سرزندگی، زنده‌دلی، خوشرویی و کامیابی در فرهنگ معین به تعابیری همانند شادمانی و خوشی تعبیر شده است، که با ادبیات روانشناسی اجتماعی و جامعه‌شناسی و به‌خصوص کتاب و مقالات ترجمه شده در ایران تطابق زیادی دارد. این اتفاق بی‌شک از ضعف و یا غنای زبان فارسی در کلمات مترادف و یا عنایت مترجمان به اصل و تعریف خاص نظریات اجتماعی بوده است که تعابیر یکسانی را از موضوعات مختلف در اذهان متبادر می‌سازد. به گونه‌های که خواننده تفاوت چندانی بین انبوه اصطلاحات مانند همکاری، مشارکت، هم‌افزایی، نشاط، شادی و یا انسجام احساس نکند.

به هر حال نشاط اجتماعی با سه واژه شادیHappiness، سرزندگیVitality و کامیابیProsperity می‌توان مفهوم نشاط را بهتر توضیح داد و معنی دقیق‌تری  از آن استخراج کرد.

                                                                                                                   دکترمهرداد ژند

جهت دانلود رایگان برروی لینک زیر کلیک نمائید. 

نشاط اجتماعی

درس گفتار

انسجام اجتماعی

انسجام

انسجام یا همکاری گروهی، به معنای نظم دادن و روان ساختن انجام کارهای اجتماعی در زمینه‌های همگانی و عمومی است و به‌خصوص زمینه‌هایی را شامل می‌شود که در فرآیند آن کارهای خدماتی، اجتماعی و اقتصادی مورد نیاز جامعه صورت می‌گیرد بهبود محیط‌زیست، ارتقاء کیفیت محیط زندگی، ایمنی و امنیت، آموزش و پرورش، بهداشت و درمان از این دسته‌اند.
بنابر این مواردی چون
– درک اثرات هم‌افزائی در انسجام
– علاقه‌مندی به کار در گروه
– اعتقاد به تقسیم کار براساس توانمندی و مهارت با اختیار و مسئولیت‌پذیری
– انجام کار براساس قواعد مشخص و استانداردهای تعریف شده
– نظم در گروه
– ایجاد تفاهم و همفکری همه اعضاء
از دلایل موفقیت در انسجام اجتماعی است.
انسجام اجتماعی که اولین بار توسط امیل دورکیم جامعه‌شناس و شهرساز آمریکائی مطرح شد شامل دو مؤلفه مکانیستی و ارگانیکی است.
در بخش مکانیستی و یا عملکردی و رفتاری تنظیم و تقسیم کار صورت می‌گیرد و در بحث ارگانیک انسجام به همکاری فکری و ذهنی گروه و اعتقاد به نتیجه نهائی به عملکرد تک‌تک اعضاء دارد.
در انسجام ضمن آنکه اعضاء گروه به لحاظ کارکردی به هم وابسته‌اند بعد از زمانی همکاری به لحاظ ذهنی و عاطفی نیز احساس نزدیکی با یکدیگر پیدا می‌نمایند.
مهم‌ترین اصل در انسجام همگرایی در اندیشه و عمل است. در موفقیت بیشتر این ویژگی اجتماعی میزان و شدت علاقه‌مندی اعضاء و فراگیرشدن آن در کل گروه محلی اثر بسیاری دارد.
انسجام اجتماعی زمانی به بلوغ خود می‌رسد که افراد علاوه بر بالا بردن و افزایش نتایج عملکرد خود از طریق همکاری و همفکری در گروه با تنش‌زدائی و مفاهمه بیشتر در توانمندسازی خود نیز به‌خصوص در زمینه‌های فعالیت و ارتباطات خود با دیگران عمل نموده و باعث افزایش آن شود.
تصوراتی چون، تحمل کار و فشار بیشتر، مسئولیت‌پذیری بالاتر، کوتاهی دیگران در کار و مقایسه و ارزیابی مستمر ذهنی عملکردها باهم از آسیب‌های جدی به انسجام است. حتی در انسجام پیشنهاد می‌شود که افراد ضعیف و ناتوان نیز به جهت احساس عزت و اعتماد حضور داشته و افراد توانمندتر بخش بیشتر و یا مهم‌تری را در کنار آنان به عهده بگیرند و علاوه برعدم تحقیر تلاش‌های اندک آنان را نیز تشویق نمایند و حتی به نیابت از هم مسئولیت‌های دیگران را انجام دهند. مهم‌ترین مسئله در جمع خواستن و علاقه‌مند بودن و تلاش کردن مهم است. نتوانستن به توانایی افراد گروه برمی‌گردد که می‌تواند توسط دیگران جبران شود، زیرا درنظر ارگانیکی و طبیعی تأثیر کار هریک از افراد گروه نتیجه نهائی را رقم می‌زند و رها کردن آن با استدلال عدم موفقیت دیگری علیرغم تلاش خودپذیرفتی نیست بنابراین توانمندسازی در گروه با توانمندسازی افراد گروه یک فرآیند ترکیبی و تلفیقی است.
در انسجام ابتدا حضور گروه‌های متخصص جهت برنامه‌ریزی ، هدف‌گذاری، آموزش، سازماندهی و نظم لازم است اما به تدریج این مسئله باید به دخالت حداقلی گراییده و به جمعیت محلی واگذار شود.
مشخص شده سازمان و عملکرد و نقش هریک در گروه در انسجام اجتماعی باعث جلوگیری از اصطکاک بین نیروها و سرعت و دقت کار می‌شود.

                                                                                                                                                                                             دکتر مهرداد ژند

جهت دانلود رایگان لینک زیر را کلیک نمائید.

انسجام

کتب و مقالات

کتاب رویکردهای نو در توسعه مناطق

یشگفتار

پایه‌های اولیه برنامه‌ریزی منطقه‌ای در کشور از یازدهم فرودین ۱۳۱۶ با مصوبه هیأت وزیران از طریق تشکیل شورای اقتصاد شکل گرفت. در این مدت پنج برنامه ۷ و ۵ ساله در دوره حکومت پهلوی و ۵ برنامه توسعه پس از انقلاب تدوین و اجرا گردیده است. پس از آن، سازمان­ها و نهادهای مختلفی در راستای برنامه‌ریزی و اجرا در بدنه دولت و یا بخش‌های عمومی شکل گرفته و مجموعه گسترده، کند، بوروکرات و فرآیندهای ناکارآمد، سرنوشت توسعه و توسعه گران را تعیین نموده‌اند. این امر به معنی صرف ۸۰ درصد از توان مالی کشور تحت عنوان اعتبارات هزینه‌ای و جاری در این برنامه‌ها بوده است. با این حال این ساختار نه تنها توسعه را تسهیل و جاری ننموده بلکه خود یکی از عوامل بازدارنده تحقق توسعه پایدار بوده است.

در این مدت برنامه‌های تدوین شده بیش از آن که عملکرد منطقه‌ای داشته باشند، عملکرد بخشی داشته و سایر برنامه‌های منطقه‌ای نیز به دلایل مختلف قابلیت اجرایی نیافته‌اند. بر این اساس، گرایش به برنامه‌ریزی در حوزه مناطق از ابتدای پیدایش تفکر برنامه‌ریزی در کشور، با اصول استواری بنیان‌گذاری نشده و امروزه با گذشت بیش از نیم قرن از پیدایش این تفکر، پیامدهای منفی ناشی از فقدان این نگرش در برنامه ریزی، در سطح مناطق و زیر مجموعه‌های آن به وضوح قابل مشاهده است. مشکلاتی که کلانشهرها تا روستاهای بسیار کوچک به آن مبتلایند؛ تمرکز بسیار بالای جمعیت مازاد بر ظرفیت اکولوژیک در کلانشهرها، پیدایش سکونتگاه­های غیر رسمی با معضلات اجتماعی و اقتصادی حل نشدنی در حاشیه آنها، ضعف بنیان‌های اقتصادی در شهر‌های متوسط و کوچک و روستا‌ها و هجوم جمعیت به قطب‌های کار و فعالیت در کشور، تنها سیمای کلی از شرایط موجود است که مشکلات اقتصادی، اجتماعی و به ویژه زیست محیطی ناشی از آن، در بعضی مناطق به شرایط بحرانی رسیده است. بررسی اجمالی مستندات برنامه‌ریزی منطقه‌ای در ایران و نتایج حاصل از آن بیانگر  آن است که وضعیت کنونی مناطق نشأت گرفته از عوامل زیر است:

  • عدم وجود یک سلسله مراتب تعریف شده مدیریت و برنامه ریزی. تداخل وظایف نهادهای مختلف در درون و یا بیرون بدنه دولت و عدم برقراری هماهنگی و تعامل سازنده بین آنها به دلیل وجود نظام برنامه‌ریزی بخشی، فرآیند انجام امور را زمان بر، هزینه بر، پیچیده و گاه امکان ناپذیر ساخته است. مدیریت متمرکز در پایتخت و نداشتن اختیارات در سطوح پایین تر از دیگر مشکلات این ساختار است. فقدان یک سلسله مراتب برنامه‌ریزی و ارتباط بین برنامه‌ها و متولیان آن‌ها باعث تداخل وظایف دستگاه‌ها و یا بالعکس وجود مسئولیت­های بدون متولی گردیده است و در برنامه ریزی، اتخاذ راهبردهای عموماً متعارض بین دستگاه­ها به زوال هزینه و وقت منجر گردیده است.
  • عدم ارتباط برنامه‌ها بخشی دیگر از مشکلات است زیرا برنامه‌های توسعه­ی منطقه‌ای نیز با رویکرد بخشی تهیه شده‌اند. برنامه جامع حمل و نقل، برنامه جامع آب، برنامه جامع آموزش و غیره بدون ارتباط با یکدیگر و بدون رابطه با برنامه‌های توسعه مناطق تدوین گردیده اند. آنچه گفته شد، نشان از این واقعیت دارد که مدیریت و برنامه‌ریزی باید تفکر سیستمی و منطقه­ای را مد نظر قرار دهد که در برگیرنده برنامه‌های بخشی هستند.
  • نبود چشم انداز و اهداف کلی در برنامه ها. در برنامه‌های تنظیم و تصویب شده در ایران چشم اندازی که براساس آن هدف نهائی مشخص شده و بتوان با برنامه‌های میان مدت و پیوسته به آن رسید وجود ندارد. از طرفی دیگر حتی برنامه‌های میان مدت بعدی نیز در اغلب موارد دارای ارتباط، انسجام، جامعیت و تعاریف یکسان از مسائل نبوده و ارزیابی میزان تحقق آن‌ها صورت نگرفته است. باید متذکر شد که شاخص‌های ارزیابی باید در برنامه تعریف شده و در حین اجرای آن صورت گیرد و اصولاً فقدان اهداف کلان کمیت پذیر، امکان ارزیابی به منظور اصلاح را محقق نمی‌سازد. در بسیاری از موارد ارزیابی برنامه­ها در پایان آن صورت گرفته و بدون توجه به اهداف بوده و به همین دلیل قابل اتکا نمی‌باشد. این نوع ارزیابی بیشتر به منظور توجیه عملکرد دستگاههای اجرائی، تهیه و انتشار می‌یابند.
  • دولتی بودن اقتصاد. مسئولیت انجام عمده فعالیت‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، ایجاد اشتغال و تولید به عهده دولت بوده و این امر به بزرگ شدن پیکر دولت و بی‌تحرکی آن انجامیده است. اتکاء بودجه دولت به منابع درآمد حاصل از فروش نفت، اقتصاد کشور را ناکارآمد نموده است. مشکلاتی که ساختار دولتی کنونی با آن مواجه است را می‌توان به شرح زیر برشمرد:
    • وجود دستگاه‌ها و نهادهای موازی
    • روشن نبودن مأموریت سازمان‌ها
    • نبود تفکر هزینه و فایده در دولت و بی‌توجهی به مفاهیمی چون کارآیی و بهره وری
    • عدم پاسخگویی دستگاه‌ها به وظایف خود
    • عدم ارتباط تحصیلی افراد با مشاغل
    • عدم آشنایی کارکنان با قوائد، قوانین و ابزارهای حوزه وظیفه خود
    • عدم آموزش‌های ضمن خدمت مرتبط با نوع کار و اصلاح فرآیندها
  • ضعف و ناتوانی بخش خصوصی. تجمیع فعالیت‌ها در بخش دولتی و عدم احتساب بخش خصوصی به عنوان یک گروه کارآمد در انجام فعالیت‌های اجتماعی و اقتصادی باعث گردیده تا بخش خصوصی موجود به لحاظ مالی و توان مدیریتی ناتوان و با ساختار نامطلوب، متکی به فعالیت‌های دولت باشد. همین امر باعث شده توان بخش خصوصی در اجرای برنامه‌ها مد نظر قرار نگیرد یا بدون حضور آنان در مجموعه‌های تصمیم سازی و تصمیم گیری، تکلیفی برای آنها تعیین گردد. در بسیاری از موارد بخش خصوصی توانایی و الزام انجام این وظایف را ندارد.
  • عدم وجود اطلاعات و آمار قابل اتکا. در کل فرآیند برنامه‌ریزی ضرورت دسترسی به آمار صحیح و دقیق، جامع و کامل و متناسب با نیاز، قابل دسترسی و بازیابی اجتناب ناپذیر است. این امر مستلزم وجود دستگاه یا دستگاه‌های بی‌طرف، غیر دولتی وآشنا با شیوه­های آمارگیری و تخمین دقیق است. بدیهی است که مرکز آمار دولتی که اغلب آمار خود را از طریق آمار ثبتی بخش‌های دولتی و خصوصی گرفته و این آمارها برای نشان دادن عملکرد مطلوب ساخته شده و غیر واقعی و گاه متناقض هستند و همچنین سایر آمارهای آن با سرشماری توسط نیروی انسانی غیر متخصص صورت گرفته و امکان تشکیل دادن سری‌های زمانی به دلیل تغییر مکرر تعاریف را ندارد و نمی‌تواند آمار قابل اتکایی را به برنامه ریزان ارائه نماید. واگذاری مرکز آمار به بخش خصوصی و نظارت بر آن توسط وزارت ارتباطات و فناوری که فهم اطلاعات و شناخت مکانیزم‌های جدید را دارد اجتناب ناپذیر است.

امروزه شاهد این واقعیت هستیم که مناطق نقش بسیار مهمی در توسعه اقتصادی یک کشور ایفا می­نمایند. هر منطقه با بهره مندی از ویژگی‌های اقتصادی، اجتماعی و نهادی خود در برگیرنده مجموعه‌ای از پتانسیل‌ها است که با تکیه بر آن، نهاد‌های متولی توسعه می‌توانند رویه‌ها و راهبردهای توسعه را تدوین نمایند. از این رو رویکردهای تعریف مناطق (یا به بیانی دیگر منطقه‌بندی) از پایه‌ای‌ترین مراحلی است که می‌تواند ساختار توسعه‌ی منطقه و در مراحل بعدی، توسعه در مقیاس ملی را تحت تأثیر قرار دهد. مفهوم “منطقه” می‌تواند با توجه به زمینه‌های مختلف اقتصادی، جغرافیایی، سیاسی و اجتماعی به اشکال متفاوتی تعریف گردد. چالش عمده در حوزه توسعه در تعریف مناطق از این واقعیت ناشی می‌گردد که تمامی حوزه­­هایی که پیش تر به آن اشاره گردید به گونه‌ای در فرایند توسعه دخیل هستند. حرکت به سوی اقتصاد غیر نفتی و رقابت در بازار جهانی و ارتباط آن با سیاست‌های توسعه این چالش را دوچندان می‌نماید. با وجود اینکه اثرات گسترده جهانی شدن در تمامی ابعاد زندگی بشر امروز قابل لمس است، در مقایسه با بسیاری از پدیده‌ها و الزامات اقتصادی، جهانی شدن، پدیده­ی جوانی به حساب می‌آید و هنوز کشورهای جهان نتوانسته‌اند از بسیاری از مزایای آن بهره­مند گردند. سازمان‌های جهانی همواره از ائتلاف و انسجام منطقه‌ای[۱] به عنوان راهکاری در این جهت یاد می‌نمایند. نظام منطقه‌ای می‌تواند تحت تأثیر ویژگی‌های هر منطقه و ساختار سیاسی حاکم، شکل‌های مختلفی به خود گیرد. امّا این سازماندهی به هر کشوری کمک می‌نماید تا بتوانند با کارایی بالاتری نیروهای جهانی را کنترل نمایند. بیشتر نمایان شدن پدیده جهانی شدن، افزایش اهمیت رقابت پذیری مناطق در مقیاس جهانی و چالش‌های محیط زیستی و تناقض آن با رویکرد‌های رایج توسعه اقتصادی، متفکرین این حوزه را بر آن داشت که نگرش خود را نسبت به مفهوم توسعه منطقه‌ای و نقش حکمروایی تغییر دهند. این متفکرین با کاربست مبانی نظری رشد درون زا[۲] و نظریه نوآوری[۳] سعی نمودند تا با تکیه بر شبکه اقتصادی ـ اجتماعی محلی و منطقه‌ای و رویه‌های گذشته توسعه، به تعریف دوباره مفهوم الگوهای توسعه بپردازند. جستجو در ادبیات این حوزه نیز نشان دهنده همین واقعیت است.

در مقام عمل نیز در مقیاس جهانی کشورهای بسیاری توانسته‌اند با اتخاذ روش‌های نوین (کاربست چارچوب‌های نظری پیشتر گفته شده) از طرفی در توسعه از کشورهای دیگر پیشی گیرند و از طرف دیگر به سوی توسعه پایدار و استفاده کارآمدتر از منابع و تعادل بیشتر اقتصادی ـ اجتماعی در مقیاس ملی گام بردارند. به عنوان مثال، کشور آلمان در طی ۴ دهه گذشته با تشکیل انجمن‌های منطقه‌ای[۴] توانسته به ۱۰ منطقه اقتصادی در مقیاس ملی دست یابد. این مناطق امروزه به موتورهای اقتصادی کشور آلمان مبدل گردیده‌اند که علاوه بر توسعه اقتصادی، فرایند شبکه سازی و آموزش متعامل، نوآوری و کارآفرینی را تسهیل و تسریع می‌نمایند. در بین کشورهای در حال توسعه نیز می‌توان به تایوان اشاره نمود. این کشور با وجود عدم بهره­مندی از منابع طبیعی، در کمتر از ۲ دهه گذشته با تغییر در رویکردها در منطقه بندی توانسته در حوزه‌هایی نظیر فناوری اطلاعات و ارتباطات[۵] خود را به یکی از مناطق رقابت پذیر در مقیاس جهانی تبدیل نمایند و رشد اقتصادی پایداری را برای خود رقم بزنند.

از این رو، این کتاب سعی دارد تا به توسعه مناطق از دریچه مفاهیم کارآمد نوینی چون نوآوری، رشد درون زا و توسعه پایدار منطقه‌ای بنگرد. این کتاب دربرگیرنده دو بخش است.  بخش اول شامل سه فصل است. در فصل اول نظریه‌های رشد و توسعه معرفی و مورد بررسی قرار می­گیرند[۶]. در فصل دوم نقش سازمان‌های سیاسی به عنوان تأثیرگذار‌ترین نهاد منطقه‌ای مورد بحث قرار می‌گیرد و در انتهای این فصل سعی می‌گردد چارچوب عملی روشنی از فرایندهای تعریف راهبردهای توسعه منطقه‌ای ارائه گردد. در فصل سوم، توسعه مناطق در کشورهای در حال توسعه مطرح شده و چالش‌ها و راهکار‌های ممکن معرفی می‌گردند. بخش دوم شامل چهار فصل است. این بخش به تجربیات موفق جهانی در کشورهای مختلف توسعه یافته (اسپانیا و دانمارک) و در حال توسعه (چین و مکزیک) می‌پردازد.

کتاب حاضر با هدف معرفی رویکردهای نوین در توسعه مناطق و تجربیات سایر کشورها در بکارگیری این رویکردها تدوین گردیده است. امید است این کتاب راهنمایی برای تغییر نگرش نسبت به برنامه‌ریزی منطقه‌ای و تهیه برنامه‌های منطقه‌ای در کشور باشد.

[۱]– regional integration

[۲]– endogenous growth

[۳]– innovation theory

[۴]– Regionalverband

[۵]– Information and communication Technology (ICT)

[۶]– این مباحث نظری در ادامه نظریه‌های موجود در کتاب “توسعه مناطق در عصر جهانی شدن” سازمان یافته اند.

مهرداد ژند مدیر عامل شرکت فرمیتن

دکتری شهرسازی، معاون امور فنی اسبق سازمان برنامه و بودجه استان تهران و مدرس دانشگاه

جهت دانلود رایگان برروی لینک زیر کلیک کنید

رویکردها

کتب و مقالات

کتاب توسعه مناطق در عصرجهانی شدن

پیشگفتار

درطی بیش از سی سال کار علمی و عملی در سازمان برنامه و بودجه و آشنایی نزدیک با بخش دولتی در امر برنامه ریزی منطقه ای به انگیزه ی توسعه مناطق، ایجاد تعادل و توازن منطقه ای، جلوگیری از مهاجرت نیروی کار، تعیین هزینه ی بهینه ی اعتبارات، افزایش بهره وری و ارتقاء ارزش افزوده در بخش های مختلف فعالیت و همچنین معادل همین سال ها تحصیل و تدریس در دانشگاه، همواره این احساس وجود داشت که برای برنامه ریزی در مناطق و تحقق توسعه ی اقتصادی در آن، جز نظریه های مکانی مانند نظریه مکان مرکزی، مرکز ـ پیرامون، شهرهای میانی در توسعه  شهر های کوچک، برقراری سلسله مراتب شهری در مناطق و … که عموماً با شرایط و روابط اقلیمی، اجتماعی و اقتصادی ایران متفاوت است، نظریه ها و رویکردهای دیگری ارائه نگردیده است. این امر باعث گردیده که با تکیه بر همین نظریه ها، برنامه ریزی در مقیاس منطقه ای در سطوح مختلف دانشگاهی و حرفه ای صورت پذیرد. در حالیکه این نظریه ها و راهبرد ها علاوه بر عدم روزآمدی، در شرایط یک اقتصاد کشاورزی همگن و دارای ارتباطات فیزیکی منظم، عدم محدودیت اراضی مرغوب کشاورزی و صنعتی و با تکیه بر محاسبه ی هزینه تولید بر اساس هزینه ی حمل و نقل و فاصله ی مکان تولید و بازار، شکل گرفته اند که با کمتر با الزامات عصر جهانی شدن و ایران امروز سازگاری دارند. پدیده آلودگی محیطی کلان شهرها و شهرها که امروزه با آن مواجه ایم، نتیجه ی بکارگیری تئوری قطب های رشد و استقرار صنایع بزرگ به صورت متمرکز در این مناطق بوده است. نقاط مهاجر فرست و خالی از جمعیت مجاور شهرهای میانی نشان می دهد این تئوری نقشی در توسعه ی شهر های متوسط نداشته و تنها به تخلیه ی منابع و مهاجرت نیروی انسانی کارامد از شهرهای کوچک منجر شده است. نکته ی دیگر اینکه به سبب عدم توجه به راهبردهای حمایتی و تکمیلی در بکارگیری راهبردهای اصلی در ایران، مشکلات و مصائب پیش آمده، بیش از سایر کشورها بوده است.  از همه مهمتر، نهادهای توسعه ی منطقه ای ـ که نقش آن ها تسهیل، تسریع و نظارت بر توسعه است ـ در کشور ما، از ساختاری دولتی، ناکارامد، بی تفاوت و طلبکارانه برخوردارند که خود سد راهی بر توسعه مناطق است. در این کتاب سعی گردیده است که راهبرد های توسعه، مطابق با تحولات روز و پیچیدگی های اجتماعی و بر مبنای علوم بین رشته ای، حسب نیاز برنامه ریزان منطقه ای و دانشجویان رشته برنامه ریزی منطقه ای نگاشته شود. هرچند که ادعایی وجود ندارد که تمامی راهبردها به صورت دقیق در این کتاب آمده اما به هر حال سرآغاز آن مورد توجه قرار گرفته است تا افراد علاقمند به جستجوی بیشتر مطالب عنوان شده در کتاب های تخصصی آن بپردازند. ضمناً در ارائه ی مطالب، اگرچه تمام نظریات توسعه ی منطقه ای از سطح یک شهرستان تا همکاری چند کشور، مورد توجه بوده است، اما از آنجا که هدف نهایی برنامه ریزان منطقه ای، مناطق کوچک در حد یک استان است، باید این موارد را با مساحت مورد نظر انطباق داده و امکان عملیاتی ساختن آن را بررسی نمایند. حتماً چنین کاری ممکن خوهد بود اما نیاز به تحلیل و مداقه ی بیشتر دارد.

مهرداد ژند

جهت دانلود رایگان برروی لینک زیر کلیک نمائید.

توسعه مناطق در عصر جهانی شدن

 

کتب و مقالات

کتاب شهر چیست

مقدمه

آنگاه که تدریس دو درس “درآمدی بر شهر و جغرافیای شهری” در دانشگاه­ها بر عهده من گذاشته شد، به جستجوی مطالبی در عناوین شرح درس جغرافیای شهری در کتاب ها و منابع پرداختم (عناوین مشخص و مدونی برای درس درآمدی بر شهر توسط دانشگاه مشخص نشده بود). نتیجه تلاش من این بود که:

  • مراجعی که تمام این عناوین را به طور جامع در خود داشته باشد موجود نیست.
  • تمام نوشته­ها مبتنی بر تعدادی از نظریات صرفاً علمی و تجربیات سایر کشورها است که در اغلب موارد گفته شده با شهرهای ما سازگاری و همخوانی ندارد.
  • هیچ مطلبی حاصل تجربیات و برداشت هایی از کارهای علمی و حرفه­ای توأم و آمیخته با هم ذکر نگردیده است.
  • کتاب ها بدون سطح­ بندی مخاطبین و عموما برای متخصصین نوشته شده و مناسب دانشجویان این رشته نخواهد بود.
  • اغلب مطالب روند تاریخی تحولات شهر را نشان می­دهد و موضوعات اغلب عاری از نگرش به شهرهای کنونی و ویژگی های آن است.
  • تالیف و ترجمه ها و یا برداشت های شخصی از کتاب های ترجمه شده است و اغلب ادبیاتی مبهم و پیچیده دارد.
  • در تدوین مطالب به شرایط محیطی شهرهای ایران کمتر پرداخته شده و نوشته ها به روز نگردیده است.
  • کاستی­ها در کتاب­های موجود مورد توجه باشد.
  • علوم شهری و شرایط روزآمد شهرهای کنونی در مجموعه نوشتار حاضر، منظور شوند.
  • رویکرد آن با توجه به ویژگی های شهرهای ایران باشد.
  • هدف تدوین یک کتاب اموزشی در نظر گرفته شود.

در تهیه و تدوین مطالب کتاب حاضر، افراد زیادی به من کمک کردند که سپاس خود را از همه آن ها اعلام می نماید.

در صدر آن دخترم مهندس ارمغان ژند بود که در تهیه و تنظیم مطالب سهم به سزایی داشته است. هم چنین خانم فاطمه عبیری در تایپ نخستین کتاب و ویرایش چند باره متن آن همکاری بسیاری نمودند. کمک های بی دریغ شرکت مهندسی مشاور فرمیتن نگار و رئیس هیات مدیره آن اقای مهندس مسلم اسماعیلی که در تدوین نهایی و نشر کتاب شایان سپاس است. نظارت بر چاپ این کتاب را همکار گرامی آقای علی شعبان‌نژاد بر عهده داشته اند که از ایشان نیز قدردانی به عمل می آید.

ویرایش نهایی را خانم مهندس حنانه امیدی انجام داده اند که از ایشان نیز سپاسگزارم.

 

 مهرداد ژند مدیر عامل شرکت فرمیتن

دکتری شهرسازی، معاون امور فنی اسبق سازمان برنامه و بودجه استان تهران و مدرس دانشگاه

 

جهت دانلود رایگان کتاب برروی لینک زیر کلیک نمائید

شهر چیست